34 Fakty O 14 października

14 października to data, która w polskim kalendarzu od razu kojarzy się z Dniem Edukacji Narodowej, ale na świecie zapisała się przez dramatyczne wydarzenia, spektakularne osiągnięcia i ważne nagrody. To dzień, w którym Felix Baumgartner skoczył z krawędzi kosmosu, a w Somalii doszło do jednego z najkrwawszych zamachów w historii Afryki. Poniżej znajdziesz 34 starannie wybrane fakty, które pokazują, jak wiele twarzy ma ta jesienna data.

Wydarzenia historyczne 14 października

1. W 2025 roku na Madagaskarze doszło do zamachu stanu, w wyniku którego obalony został prezydent Andry Rajoelina. Oznaczało to gwałtowną zmianę władzy na jednej z największych wysp świata, położonej u wybrzeży Afryki.

2. W 2023 roku Australijczycy w referendum odrzucili propozycję poprawki do konstytucji, która miała ustanowić Głos Aborygenów w Parlamencie (Indigenous Voice to Parliament). Była to pierwsza próba zmiany konstytucji od 1999 roku i zakończyła się wyraźną porażką zwolenników zmian.

3. W 2021 roku około 10 000 amerykańskich pracowników firmy John Deere, produkującej maszyny rolnicze, rozpoczęło strajk. Był to jeden z największych strajków w amerykańskim przemyśle w ostatnich latach, który paraliżował produkcję słynnych zielonych traktorów.

4. W 2017 roku w stolicy Somalii, Mogadiszu, doszło do jednego z najtragiczniejszych zamachów w historii Afryki. Zamachowiec samobójca z ugrupowania Asz-Szabab wysadził ogromną ciężarówkę-pułapkę w punkcie kontrolnym Zobe. Zginęło 587 osób, a 316 zostało rannych. Ponad 500 osób uznano za zaginione.

5. W 2015 roku w pakistańskim mieście Tonsa doszło do zamachu samobójczego, w którym zginęło co najmniej siedem osób, a trzynaście zostało rannych. Atak ten był kolejnym epizodem niestabilności w regionie.

6. W 2014 roku w nepalskich Himalajach doszło do tragicznego wypadku, gdy pozostałości cyklonu Hudhud wywołały burzę śnieżną i lawinę. W wyniku tych zdarzeń zginęły 43 osoby, w tym wielu zagranicznych turystów i przewodników.

7. W 2014 roku mecz eliminacyjny do Mistrzostw Europy pomiędzy Serbią a Albanią został przerwany po 42 minutach. Powodem były liczne incydenty na trybunach i na boisku, w tym pojawienie się drona z flagą. Ostatecznie Albania została uznana za zwycięzcę walkowerem.

8. W 2012 roku Felix Baumgartner, austriacki skoczek spadochronowy, oddał historyczny skok z balonu na wysokości 38 969 metrów (krawędź stratosfery). Podczas swobodnego spadku jako pierwszy człowiek przekroczył barierę dźwięku bez użycia pojazdu.

9. W 2004 roku doszło do dwóch katastrof lotniczych w odstępie kilku godzin. MK Airlines Flight 1602 rozbił się podczas startu z lotniska w Halifaxie w Kanadzie, zabijając wszystkie siedem osób na pokładzie. Była to ciężka strata dla małego przewoźnika cargo.

10. Tego samego dnia w 2004 roku Pinnacle Airlines Flight 3701, lecący z Memphis do Little Rock, rozbił się w Jefferson City w stanie Missouri. W katastrofie zginęli obaj piloci, którzy byli jedynymi osobami na pokładzie.

11. W 2003 roku na stadionie Wrigley Field w芝加哥 doszło do incydentu zwanego Aferą Steve’a Bartmana. Kibic przypadkowo przechwycił piłkę, która mogła pomóc drużynie Chicago Cubs w złapaniu decydującego auta. Bartman stał się celem nienawiści kibiców i musiał ukrywać swoją tożsamość.

12. W 1998 roku Eric Rudolph został oficjalnie oskarżony o przeprowadzenie sześciu zamachów bombowych, w tym tego na Igrzyskach Olimpijskich w Atlancie w 1996 roku. Był jednym z najbardziej poszukiwanych przestępców w USA.

13. W 1994 roku Pokojową Nagrodę Nobla otrzymali Jasir Arafat, Icchak Rabin i Szimon Peres. Doceniono ich wysiłki na rzecz ustanowienia Porozumień z Oslo, które miały doprowadzić do samorządności Palestyńczyków i pokoju na Bliskim Wschodzie.

14. W 1991 roku birmańska opozycjonistka Aung San Suu Kyi została uhonorowana Pokojową Nagrodą Nobla. W tamtym czasie przebywała w areszcie domowym, a nagroda była wyrazem poparcia dla jej walki o demokrację w Birmie.

Znane osoby urodzone 14 października

15. W 2001 roku urodziła się Rowan Blanchard, amerykańska aktorka znana z serialu „Tajemnice Amy” oraz filmów Disney Channel. Zdobyła popularność jako nastoletnia gwiazda.

16. W 1999 roku przyszedł na świat Quinn Hughes, amerykański hokeista grający w NHL na pozycji obrońcy. Jest uważany za jednego z najlepszych obrońców swojego pokolenia.

17. W 1998 roku urodziła się Ariela Barer, amerykańska aktorka, która zagrała w serialu „One Day at a Time” oraz filmie „The Runaways”. Jest również aktywistką polityczną.

18. W 1994 roku urodził się Joe Burgess, angielski rugbista grający w rugby league. Reprezentuje barwy klubu Wigan Warriors.

19. W 1994 roku urodził się Jaelen Feeney, australijski rugbista grający w rugby league. Karierę zawodniczą łączył z pracą w branży budowlanej.

20. W 1994 roku urodził się Jared Goff, amerykański futbolista, który gra na pozycji quarterbacka w lidze NFL. Jest znany z występów dla Detroit Lions i Los Angeles Rams.

21. W 1993 roku urodził się Ashton Agar, australijski krykiecista, który grał dla drużyny Queensland. Specjalizował się w grze na pozycji prawo lub leworęcznego rzucającego.

22. W 1993 roku urodził się Charlie Kirk, amerykański działacz polityczny i komentator. Był współzałożycielem konserwatywnej organizacji Turning Point USA. Zmarł w 2025 roku.

23. W 1992 roku urodził się Ahmed Musa, nigeryjski piłkarz, który gra na pozycji napastnika. Reprezentował Nigerię na arenie międzynarodowej i grał w angielskiej Premier League.

24. W 1990 roku urodził się Jordan Clark, angielski krykiecista, który grał dla klubu Lancashire. Pracował również jako księgowy.

25. W 1989 roku urodziła się Arca, wenezuelska muzykka i producentka muzyczna. Jest znana z eksperymentalnej muzyki elektronicznej i współpracy z Björk.

26. W 1988 roku urodził się Glenn Maxwell, australijski krykiecista, który gra dla reprezentacji Australii. Jest znany z agresywnego stylu gry i umiejętności w grze na pozycji all-roundera.

27. W 1988 roku urodził się Max Thieriot, amerykański aktor znany z seriali „Bates Motel” i „Fire Country”. Zagrał także w filmach „Jumper” i „The Pacifier”.

28. W 1987 roku urodził się Jay Pharoah, amerykański aktor i komik, który przez lata występował w programie Saturday Night Live. Jest mistrzem naśladowania głosów znanych osób.

Osoby, które zmarły 14 października

29. W 2024 roku zmarł Thomas J. Donohue, amerykański biznesmen i wieloletni prezes Izby Handlowej Stanów Zjednoczonych. Odszedł w wieku 86 lat.

30. W 2022 roku zmarł Robbie Coltrane, szkocki aktor i komik. Światową sławę przyniosła mu rola Hagrida w serii filmów o Harrym Potterze. Miał 72 lata.

31. W 2021 roku zmarł Lee Wan-koo, południowokoreański polityk, który pełnił funkcję 39. premiera Korei Południowej. Jego kadencja została przerwana przez skandal korupcyjny.

32. W 2019 roku zmarł Harold Bloom, amerykański krytyk literacki i profesor. Był autorem słynnej książki „The Western Canon” i uznawany za jednego z najważniejszych krytyków swojego pokolenia. Miał 89 lat.

33. W 2019 roku zmarła Sulli, południowokoreańska aktorka, piosenkarka i modelka. Była członkinią girlsbandu f(x), a jej śmierć w wieku 25 lat wstrząsnęła koreańskim przemysłem rozrywkowym.

34. W 2015 roku zmarł Nurlan Balgimbayev, kazachski polityk, który był trzecim premierem Kazachstanu po odzyskaniu niepodległości. Odszedł w wieku 68 lat.

Święta i obchody 14 października

14 października to w Polsce Dzień Edukacji Narodowej (dawniej Dzień Nauczyciela). Jest to święto państwowe upamiętniające powołanie Komisji Edukacji Narodowej w 1773 roku. Tego dnia w szkołach odbywają się uroczyste akademie, a nauczyciele otrzymują nagrody.

W kalendarzu liturgicznym wspomina się w tym dniu papieża Kaliksta I oraz świętych Fortunata z Todi i Angadrismę. W Kościołach wschodnich obchodzone jest święto Opieki Matki Bożej (Pokrow). Na Białorusi wypada Dzień Matki, a w Tanzanii Dzień Nyerere, upamiętniający pierwszego prezydenta tego kraju.

Gdzie w kalendarzu wypada 14 października

Kategoria	Informacja
Numer dnia w roku (zwykły)	287.
Numer dnia w roku (przestępny)	288.
Dni do końca roku	78
Kwartał	4. (czwarty)
Pora roku na półkuli północnej	Jesień
Pora roku na półkuli południowej	Wiosna
Znak zodiaku	Waga (Waga)
Kamień miesiąca	Opal
Kwiat miesiąca	Nagietek

„Prawdopodobnie największym ryzykiem jest nie podjęcie żadnego ryzyka.” Felix Baumgartner, który 14 października 2012 roku skoczył z balonu na krawędzi kosmosu.

Dlaczego warto zapamiętać 14 października

14 października to data, która w Polsce budzi przede wszystkim skojarzenia z nauczycielami i szkołą, ale jej historia sięga znacznie dalej. Od zamachów terrorystycznych po naukowe przełomy i nagrody Nobla za pokój na Bliskim Wschodzie. To dzień kontrastów: spokojnego, jesiennego święta w kraju i dramatycznych wydarzeń na świecie. Mamy nadzieję, że te 34 fakty pomogły Ci spojrzeć na tę datę z nowej, szerszej perspektywy.