34 Fakty O 5 września

5 września to data, która na przestrzeni wieków zapisała się w historii wieloma przełomowymi wydarzeniami, tragicznymi katastrofami i narodzinami wybitnych osobistości. Od politycznych przewrotów, przez kosmiczne misje, po sportowe sukcesy – ten dzień ma wiele do opowiedzenia. Przygotowaliśmy dla Was 34 fascynujące fakty, które przybliżą Wam, co wydarzyło się 5 września.

Wydarzenia historyczne 5 września

1. W 2022 roku Liz Truss została ogłoszona zwyciężczynią wyborów na lidera brytyjskiej Partii Konserwatywnej, pokonując Rishiego Sunaka. Tym samym objęła urząd premiera Zjednoczonego Królestwa, stając się trzecią kobietą na tym stanowisku w historii Wielkiej Brytanii.

2. Również w 2022 roku trzęsienie ziemi o magnitudzie 6,8 nawiedziło chińską prowincję Syczuan. W kataklizmie zginęły co najmniej 93 osoby, a 25 uznano za zaginione. Było to jedno z najbardziej śmiercionośnych trzęsień ziemi w Chinach w tamtym okresie.

3. W 2021 roku prezydent Gwinei Alpha Condé został pojmany przez siły zbrojne podczas zamachu stanu. Wojskowi ogłosili rozwiązanie konstytucji i zamknięcie granic państwa, co pogrążyło kraj w głębokim kryzysie politycznym.

4. W 2012 roku doszło do tragicznego wybuchu w składzie amunicji tureckiej armii w Afyonkarahisar w zachodniej Turcji. W wyniku eksplozji zginęło 25 żołnierzy, a czterech zostało rannych. Przyczyną zdarzenia był przypadkowy wypadek.

5. W 2006 roku podpisano Porozumienie z Waziristanu pomiędzy rządem Pakistanu a lokalnymi talibskimi bojownikami w Północnym Waziristanie. Układ zobowiązywał talibów do wydalenia zagranicznych dżihadystów, a rząd do wypłaty odszkodowań plemionom i rozpoczęcia projektów odbudowy regionu.

6. W 2005 roku rozbił się samolot Mandala Airlines Flight 091, który tuż po starcie z lotniska Polonia International w indonezyjskim Medanie runął na ziemię. W katastrofie zginęło 149 osób, w tym wiele osób na ziemi, na które spadły szczątki maszyny.

7. W 1996 roku huragan Fran uderzył w ląd w pobliżu Cape Fear w Karolinie Północnej jako sztorm kategorii 3 z wiatrem o prędkości 185 km/h. Żywioł spowodował szkody o wartości ponad 3 miliardów dolarów i zabił 27 osób.

8. W 1991 roku weszła w życie obecna międzynarodowa konwencja chroniąca prawa rdzennej ludności, znana jako Konwencja dotycząca ludności tubylczej i plemiennej z 1989 roku. Dokument ten wyznacza standardy ochrony tożsamości, ziemi i zasobów ludów pierwotnych na całym świecie.

9. W 1990 roku, podczas wojny domowej na Sri Lance, żołnierze armii lankijskiej dokonali masakry 158 cywilów. Wydarzenie to wstrząsnęło opinią publiczną i zaostrzyło konflikt etniczny w tym kraju.

10. W 1986 roku doszło do porwania samolotu Pan Am Flight 73, lecącego z Bombaju w Indiach, na lotnisku w Karaczi w Pakistanie. Na pokładzie było 358 osób. Incydent zakończył się interwencją pakistańskich sił specjalnych, w wyniku której zginęło 20 pasażerów.

11. W 1984 roku wahadłowiec kosmiczny Discovery wylądował pomyślnie, kończąc swój dziewiczy rejs, misję STS-41-D. Był to pierwszy lot tej amerykańskiej maszyny, która stała się jedną z ikon programu promów kosmicznych.

12. Również w 1984 roku Australia Zachodnia jako ostatni stan australijski zniosła karę śmierci. Był to ważny krok w kierunku całkowitego zakazu wykonywania kary śmierci w całej Australii.

13. W 1981 roku pierwsze kobiety przybyły do miejsca, które stało się znane jako Greenham Common Women’s Peace Camp w Wielkiej Brytanii. Obozowisko protestacyjne przeciwko rozmieszczeniu amerykańskich rakiet nuklearnych trwało tam przez prawie dwie dekady.

14. W 1980 roku w Szwajcarii otwarto tunel drogowy pod Świętym Gotardem, łączący miejscowości Göschenen i Airolo. O długości 16,9 kilometra był wówczas najdłuższym tunelem drogowym na świecie, znacząco skracając podróż przez Alpy.

„Liz Truss została ogłoszona zwyciężczynią wyborów na lidera brytyjskiej Partii Konserwatywnej 5 września 2022 roku, co zapoczątkowało jej krótkie, ale burzliwe rządy.”

15. 5 września to także Międzynarodowy Dzień Dobroczynności, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. Ma on na celu podnoszenie świadomości na temat roli organizacji charytatywnych i zachęcanie do pomocy potrzebującym.

Urodzeni 5 września

16. W 2007 roku urodził się Matthew Schaefer, kanadyjski hokeista, który zyskał uznanie jako jeden z obiecujących młodzieżowych zawodników. Jego talent na lodzie zapowiadał świetlaną przyszłość w NHL.

17. W 2001 roku na świat przyszedł Bukayo Saka, angielski piłkarz grający na pozycji skrzydłowego w Arsenalu Londyn. Stał się jednym z kluczowych zawodników reprezentacji Anglii, zdobywając uznanie za umiejętności i dojrzałość na boisku.

18. Również w 2001 roku urodził się Hamiso Tabuai-Fidow, australijski rugbysta reprezentujący barwy drużyny North Queensland Cowboys. Jego dynamiczny styl gry i szybkość przyniosły mu przydomek „Hammer” (Młot).

19. W 1999 roku urodził się Filip Chytil, czeski hokeista grający w NHL dla New York Rangers. Młody napastnik zadebiutował w lidze w wieku 18 lat, a jego wszechstronność czyni go cennym ogniwem drużyny.

20. W 1998 roku urodziła się Caroline Dolehide, amerykańska tenisistka specjalizująca się w grze podwójnej. W swojej karierze osiągnęła finały turniejów wielkoszlemowych, zdobywając uznanie na światowych kortach.

21. Również w 1998 roku na świat przyszedł Mac Jones, amerykański futbolista grający na pozycji quarterbacka w NFL. Po udanej karierze uniwersyteckiej na University of Alabama został wybrany w drafcie przez New England Patriots.

22. W 1998 roku urodził się także Davion Mitchell, amerykański koszykarz występujący w NBA. Znany z doskonałej defensywy, zyskał przydomek „Off Night” za swoje zdolności do wyłączania z gry przeciwników.

23. W 1997 roku urodził się Steven Kwan, amerykański baseballista japońskiego pochodzenia grający w MLB. Jego precyzyjna gra w polu i umiejętność odbijania piłki szybko uczyniły go ulubieńcem fanów Cleveland Guardians.

24. Również w 1997 roku przyszła na świat Kyōko Saitō, japońska idolka i piosenkarka, członkini popularnej grupy j popowej Sakura Gakuin. Swoją karierę rozpoczęła jako dziecko, zyskując ogromną popularność w Japonii.

25. W 1996 roku urodził się Jarren Duran, amerykański baseballista grający dla Boston Red Sox. Jego szybkość i siła uderzenia sprawiły, że stał się ważnym elementem składu tej legendarnej drużyny.

26. Również w 1996 roku na świat przyszła Sigrid, norweska piosenkarka i autorka tekstów, która zdobyła międzynarodową sławę swoim debiutanckim singlem „Don’t Kill My Vibe”. Jej muzyka łączy pop z elementami electropopu.

27. W 1996 roku urodził się też Richairo Zivkovic, holenderski piłkarz serbskiego pochodzenia, grający na pozycji napastnika. Swoją karierę rozpoczynał w FC Groningen, a następnie grał w wielu klubach europejskich.

28. W 1995 roku przyszedł na świat Lucas Wallmark, szwedzki hokeista grający w rozgrywkach NHL. Jego wszechstronne umiejętności ofensywne i defensywne uczyniły go cenionym środkowym napastnikiem.

29. W 1994 roku urodziła się Kings Elliot, szwajcarsko-angielska piosenkarka i autorka tekstów, której melancholijny styl muzyczny zdobył uznanie krytyków. Jej debiutancki album był szeroko komentowany w mediach muzycznych.

Zmarli 5 września

30. W 2024 roku zmarła Rebecca Cheptegei, ugandyjska lekkoatletka specjalizująca się w biegach długodystansowych. Jej tragiczna śmierć wstrząsnęła światem sportu, zwracając uwagę na problem przemocy wobec kobiet.

31. Również w 2024 roku odszedł Herbie Flowers, angielski muzyk sesyjny i basista, który grał z takimi legendami jak David Bowie, Elton John i Lou Reed. Jego charakterystyczna linia basu w utworze „Walk on the Wild Side” na stałe zapisała się w historii muzyki.

32. W 2024 roku zmarł też Sérgio Mendes, brazylijski pianista i kompozytor, który spopularyzował bossa novę na całym świecie. Jego albumy pokrywały się złotem i platyną, a on sam był ikoną brazylijskiej muzyki.

33. W 2021 roku zmarła Sarah Harding, angielska piosenkarka, członkini popularnego girlsbandu Girls Aloud. Jej nagła śmierć z powodu choroby nowotworowej w wieku 39 lat wywołała ogromny smutek wśród fanów na całym świecie.

34. W 2019 roku zmarł Francisco Toledo, meksykański malarz, rzeźbiarz i grafik, uważany za jednego z najważniejszych artystów współczesnego Meksyku. Jego twórczość czerpała z rodzimej tradycji i mitologii Zapoteków.

Święta i obchody

5 września to w kalendarzu chrześcijańskim dzień wspomnienia wielu świętych, w tym św. Bertina, św. Charbela (męczennika), św. Matki Teresy z Kalkuty oraz św. Zachariasza i św. Elżbiety. W Kościele Episkopalnym obchodzi się wspomnienie Gregorio Aglipaya, a w Kościele prawosławnym to dzień liturgiczny 5 września. Dla mieszkańców kantonu Genewa w Szwajcarii jest to data, w którą może wypadać Jeûne genevois (święto postu), obchodzone w czwartek po pierwszej niedzieli września. Jest to także Międzynarodowy Dzień Dobroczynności ustanowiony przez ONZ.

Gdzie w kalendarzu znajduje się 5 września?

Kategoria	Informacja
Dzień w roku	248. (w roku przestępnym 249.)
Dni do końca roku	117
Kwartał	Trzeci (III)
Miesiąc	Wrzesień (30 dni)
Znak zodiaku	Panna (Virgo)
Kamień urodzeniowy	Szafir (sapphire)
Kwiat urodzeniowy	Aster
Pora roku (półkula północna)	Jesień (kalendarzowa)
Pora roku (półkula południowa)	Wiosna

Podsumowanie dnia

5 września to data, która łączy w sobie zarówno chwile triumfu, jak i ludzkiej tragedii. Od politycznych przewrotów w Gwinei, przez podbój kosmosu wahadłowcem Discovery, po narodziny sportowych i muzycznych talentów. Każdego roku, gdy zegar wybija 5 września, warto zatrzymać się na chwilę i przypomnieć sobie bogactwo historii, która rozegrała się właśnie tego dnia. Niezależnie od tego, czy jesteś spod znaku Panny, czy po prostu ciekawi Cię przeszłość, ten dzień oferuje wiele do przemyślenia i celebrowania.

Inne języki 17

• 34 fakta om 5. september Fakta på dansk
• 34 fakta om 5 september Fakta på svenska
• 34 Fakta Om 5. september Fakta på norsk
• 34 5 september Feiten in het Nederlands
• 34 faits sur 5 septembre Faits en français
• 34 Fakten über 5. September Fakten auf Deutsch
• 34 Fatti Su 5 settembre Fatti in italiano
• 34 hechos sobre 5 de septiembre Hechos en español
• 34 Factos Sobre 5 de setembro Factos em português
• 34 5 de setembro Fatos em português do Brasil
• 34個の9月5日の事実 日本語の事実
• 34 사실에 대한 9월 5일 한국어 사실
• 34 5 กันยายน ข้อเท็จจริงภาษาไทย
• 關於9月5日的34個事實 繁體中文事實（台灣）
• 關於9月5日的34個事實 繁體中文事實（香港）
• Kenapa Anjing Padang Rumput Bersiul Antara Satu Sama Lain? Temui 34 Fakta 5 September Fakta dalam bahasa Melayu
• 34 5 September Fakta dalam bahasa Indonesia